• 
• 

जगप्रसिद्ध ताजमहल, जो आपल्या सौंदर्याने जगाला भुरळ घालतो, त्या वास्तूच्या अंतरंगात एक गूढ आणि शांत जग दडलेले आहे. पर्यटकांना जे दिसते ते केवळ सौंदर्याचे प्रदर्शन आहे, मात्र वास्तूचे खरे मर्म जमिनीच्या २२ फूट खाली एका अत्यंत साध्या आणि गूढ तळघरात दडलेले आहे.

नकली कबरींच्या खाली मुख्य तळघर

ताजमहलाच्या मुख्य हॉलमध्ये पर्यटकांना ज्या कबरी दिसतात, त्या केवळ प्रतीकात्मक आहेत. खऱ्या कबरी मुख्य जमिनीपासून साधारण २२ फूट खोल एका तळघरात (Basement) आहेत. वरच्या कबरींच्या अगदी समोरून जाळीने झाकलेल्या पायऱ्या खाली जातात, ज्या सामान्यतः पर्यटकांना पाहता येत नाहीत.

३७१ वा उरस

मुघल सम्राट शाहजहानच्या ३७१ व्या उरसाच्या निमित्ताने ASI च्या अधिकाऱ्यांनी ही जाळी उघडली. अंधाऱ्या तळघरात उतरण्यासाठी एकूण २१ पायऱ्या आहेत. उरसाच्या पहिल्या दिवशी येथे ‘गुसल’चा (पवित्र स्नान) विधी पार पडला आणि त्यानंतरच उरसाला अधिकृत सुरुवात झाली.

व्हिडिओ येथे पहा !

तळघराची रचना आणि वैशिष्ट्ये

मुख्य घुमटाच्या भिंतींवर जशी नक्षीकाम आणि मौल्यवान रत्ने आहेत, तशी नक्षी या तळघराच्या भिंतींवर नाही. येथील भिंती पांढऱ्या संगमरवरी असून त्या अत्यंत साध्या आहेत.येथे दोन कबरी आहेत. मुमताजची कबर साधी असून शाहजहानची कबर थोडी सुशोभित आहे. शाहजहानची कबर मुमताजच्या कबरीपेक्षा ०.१२ मीटरने उंच आहे.

येथे व्हेंटिलेशनची कोणतीही व्यवस्था नसल्यामुळे या तळघरात प्रचंड उकाडा आणि आर्द्रता (Humid) असते. केवळ साफसफाई किंवा दुरुस्तीसाठीच ASI चे कर्मचारी येथे प्रवेश करतात.

उरसाच्या निमित्ताने पर्यटकांना संधी

शाहजहानचा उरस तीन दिवस चालतो. या काळात पर्यटकांना ताजमहलात प्रवेश मोफत असतो. उरस कमिटी आणि ASI तर्फे कबरींवर फुलांची चादर अर्पण करण्यात आली. हा एकच असा काळ असतो जेव्हा या ऐतिहासिक वास्तूतील परंपरा जवळून अनुभवता येतात.